સન બ્લોક SPF 50: ભારતમાં કેવી રીતે પસંદ કરવું અને વાપરવું

સન બ્લોક SPF 50 એ ઊંચી સુરક્ષા આપતું સનસ્ક્રીન છે, જે સૂર્યના મોટા ભાગના UVB કિરણોને ફિલ્ટર કરે છે. સનબર્ન અને ટેનિંગ માટે મુખ્યત્વે આ કિરણો જવાબદાર છે. ભારતમાં વર્ષના મોટા ભાગે તેજ તડકો રહે છે, એટલે રોજ માટે, ખાસ કરીને બહાર જતી વખતે, SPF 50 એક સમજદાર પસંદગી છે. પરંતુ તે ત્યારે જ સારું કામ કરે છે જ્યારે તમે બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ (UVA) સુરક્ષા તપાસો, પૂરતા પ્રમાણમાં લગાવો અને દિવસ દરમિયાન ફરી લગાવો.

આ ગાઇડમાં સમજાવ્યું છે કે નંબરોનો અર્થ શું છે, તમારી ત્વચાના પ્રકાર પ્રમાણે ફોર્મ્યુલા કેવી રીતે પસંદ કરવી, અને સનસ્ક્રીનને એવા રૂટીનમાં કેવી રીતે ગોઠવવું જે તમે ખરેખર અનુસરી શકો.

SPF 50 નો ખરો અર્થ શું છે

SPF એટલે Sun Protection Factor. તે માપે છે કે પ્રોડક્ટ UVB કિરણો સામે કેટલી સુરક્ષા આપે છે. આ કિરણો ત્વચાના ઉપરના સ્તરને બાળે છે અને દેખાતું ટેનિંગ અને લાલાશ લાવે છે.

આ નંબર કોઈ ટાઇમર નથી અને સીધી લાઇનમાં વધતો પણ નથી. SPF 30 થી SPF 50 પર જતાં UVB ફિલ્ટરિંગમાં થોડો જ વધારો થાય છે, બમણું નથી થતું. લેબલ ગમે તે કહે, કોઈ સનસ્ક્રીન 100% UV કિરણોને રોકતું નથી.

SPF એ નથી જણાવતું કે પ્રોડક્ટ UVA કિરણો સામે કેટલું સારું છે. UVA ત્વચામાં વધુ ઊંડે જાય છે, વાદળો અને બારીના કાચમાંથી પણ પસાર થાય છે, અને નિસ્તેજતા, અસમાન ટોન અને ઉંમરના દેખાતા ચિહ્નો સાથે તેનો ગાઢ સંબંધ છે. તે માટે લેબલ પરનું આગળનું ચિહ્ન જુઓ.

PA રેટિંગ: લેબલનો બીજો અડધો ભાગ

ભારતમાં વેચાતા મોટા ભાગના સનસ્ક્રીન પર SPF સાથે PA રેટિંગ પણ હોય છે:

• PA+ – થોડી UVA સુરક્ષા

• PA++ – મધ્યમ UVA સુરક્ષા

• PA+++ – ઊંચી UVA સુરક્ષા

• PA++++ – ખૂબ ઊંચી UVA સુરક્ષા

ભારતીય વાતાવરણમાં રોજ વાપરવા માટે SPF 50 સાથે PA+++ અથવા PA++++ શોધો, અથવા જેના લેબલ પર સ્પષ્ટ "broad spectrum" લખેલું હોય. નબળી UVA સુરક્ષાવાળું SPF 50 તમને બળતરાથી બચાવે છે, પણ ટેનિંગ અને લાંબા ગાળાના સૂર્ય-નુકસાન માટે દરવાજો ખુલ્લો રાખે છે.

સનબ્લોક અને સનસ્ક્રીન: શું ફરક છે?

લોકો બંને શબ્દો એકબીજાની જગ્યાએ વાપરે છે, અને રોજિંદી ખરીદીમાં તેમનો અર્થ એક જ છે. અગાઉ "સનબ્લોક" એટલે ખનિજ ફોર્મ્યુલા જે ત્વચા પર રહીને પ્રકાશને પરાવર્તિત કે વિખેરે છે, અને "સનસ્ક્રીન" એટલે UV ને શોષતી ફોર્મ્યુલા. આજે વધુ ઉપયોગી ફરક ફિલ્ટરના પ્રકારનો છે.

મિનરલ (ફિઝિકલ) ફિલ્ટર

• સામાન્ય ફિલ્ટર: zinc oxide અને titanium dioxide

• ત્વચાની સપાટી પર રહે છે

• સંવેદનશીલ ત્વચાવાળા લોકો ઘણી વાર તેને પસંદ કરે છે

• મધ્યમથી ઘેરા ભારતીય સ્કિન ટોન પર સફેદ કે રાખોડી છાંટ છોડી શકે છે, જોકે નવી ટિન્ટેડ અને માઇક્રોનાઇઝ્ડ ફોર્મ્યુલા તેને ઘટાડે છે

કેમિકલ (ઓર્ગેનિક) ફિલ્ટર

• UV કિરણોને શોષીને થોડી ગરમી રૂપે છોડે છે

• સામાન્ય રીતે હળવા, પારદર્શક અને ભેળવવામાં સરળ

• ભેજવાળા હવામાનને અનુકૂળ જેલ, ફ્લુઇડ અને એક્વા ટેક્સચરમાં ઘણી વાર મળે છે

હાઇબ્રિડ ફોર્મ્યુલા

ઘણા આધુનિક SPF 50 પ્રોડક્ટ્સ બંને પ્રકાર ભેગા કરીને સુરક્ષા, આરામ અને ફિનિશ વચ્ચે સંતુલન રાખે છે. કોઈ એક પ્રકાર આપોઆપ "વધુ સારો" નથી. શ્રેષ્ઠ સન બ્લોક SPF 50 એ છે જેમાં બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ સુરક્ષા હોય અને જે તમે દરરોજ ઉદાર હાથે લગાવવા રાજી હો.

તમારી ત્વચાના પ્રકાર માટે સન બ્લોક SPF 50 કેવી રીતે પસંદ કરવું

ટેક્સચર નક્કી કરે છે કે તમે ફરી લગાવશો કે ચૂપચાપ છોડી દેશો. ફોર્મ્યુલાને તમારી ત્વચા અને વાતાવરણ સાથે મેળવો.

તૈલી અને ખીલવાળી ત્વચા

• non-comedogenic અથવા ઓઇલ-ફ્રી લખેલા જેલ, એક્વા કે ફ્લુઇડ ટેક્સચર શોધો

• મુંબઈ, ચેન્નઈ કે કોલકાતા જેવા ભેજવાળા શહેરોમાં મેટ અથવા "ડ્રાય-ટચ" ફિનિશ મદદરૂપ થાય છે

• બપોર સુધીમાં ચીકણી લાગે તેવી ભારે ક્રીમથી બચો

સૂકી ત્વચા

• ગ્લિસરિન, hyaluronic acid કે સેરામાઇડ જેવા મોઇશ્ચરાઇઝિંગ ઘટકોવાળા ક્રીમ કે લોશન ટેક્સચર

• જો તમારું સનસ્ક્રીન પૂરતું હાઇડ્રેટ કરતું હોય તો અલગ ડે મોઇશ્ચરાઇઝર છોડી શકાય

• ઉત્તર ભારતના સૂકા શિયાળામાં ઉપયોગી

કૉમ્બિનેશન ત્વચા

• હળવા લોશન કે જેલ-ક્રીમ સામાન્ય રીતે સારા રહે છે

• બપોરે T-ઝોન બ્લોટ કરવાથી સુરક્ષા દૂર થયા વિના ચમક ઓછી રહે છે

સંવેદનશીલ ત્વચા

• સુગંધ વગરની અને ઓછા ઘટકોવાળી ફોર્મ્યુલા

• મિનરલ કે હાઇબ્રિડ ફિલ્ટર ઘણી વાર વધુ આરામદાયક હોય છે

• હંમેશાં કોણીના અંદરના ભાગે કે કાનની પાછળ 24 થી 48 કલાક પેચ ટેસ્ટ કરો

• જો તમને ખરજવું, rosacea, melasma કે કોઈ ત્વચાની સમસ્યા હોય, અથવા પ્રિસ્ક્રિપ્શન ક્રીમ વાપરતા હો, તો કયું સનસ્ક્રીન યોગ્ય છે તે ડર્મેટોલોજિસ્ટને પૂછો

મધ્યમથી ઘેરા સ્કિન ટોન

• નક્કી કરતા પહેલાં સફેદ છાંટ તપાસો; દિવસના પ્રકાશમાં જડબાની રેખા પર ટેસ્ટ કરો

• ટિન્ટેડ કે ક્લિયર જેલ ફોર્મ્યુલા સૌથી સહેલાઈથી ભળે છે

• ઘેરી ત્વચા પણ ટેન થાય છે, બળે છે અને અસમાન ટોન થાય છે, એટલે દરેક સ્કિન ટોન માટે સનસ્ક્રીન જરૂરી છે

ખરીદતી વખતે ઝડપી ચેકલિસ્ટ

• SPF 50 (અથવા ઘરની અંદરના ઓછા તડકાવાળા દિવસો માટે ઓછામાં ઓછું SPF 30)

• PA+++ અથવા PA++++, અથવા "broad spectrum"

• પરસેવો થતો હોય, કસરત કરતા હો કે તરતા હો તો વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ

• એવું ટેક્સચર જે રોજ વાપરવા જેટલું ગમે

• એક્સપાયરી તારીખમાં હોય અને ગરમીથી દૂર રાખેલું હોય

જો તમે ટેક્સચર અને ફોર્મેટની સરખામણી કરવા માંગતા હો, તો કોઈ એક પર નક્કી કરતા પહેલાં થોડા વિકલ્પો અજમાવી જુઓ કે કયું ફિનિશ તમારી ત્વચાને અનુકૂળ આવે છે.

સન બ્લોક કેટલું લગાવવું (અને મોટા ભાગના લોકો કેમ ઓછું વાપરે છે)

SPF નંબરનું પરીક્ષણ ઠીક ઠીક ઉદાર પડ સાથે થાય છે. આપણામાંથી મોટા ભાગના તેનાથી ઘણું ઓછું લગાવે છે, એટલે ટ્યુબ પરના નંબર કરતાં વાસ્તવિક સુરક્ષા ઘણી ઘટી જાય છે.

કામ કરતી વ્યવહારુ રીતો:

• ચહેરો અને ગરદન: લગભગ પા ચમચી, અથવા બે-આંગળીનો નિયમ – તર્જની અને મધ્યમ આંગળીની લંબાઈ જેટલી લાઇનમાં સનસ્ક્રીન લો

• દરેક હાથ: લગભગ એક ચમચી

• દરિયાકિનારે આખું શરીર: પુખ્ત વ્યક્તિ માટે લગભગ એક શોટ ગ્લાસ જેટલું

લોકો ઘણી વાર ચૂકી જતા ભાગો ભૂલશો નહીં: કાન, ગરદનનો પાછલો ભાગ, વાળની લાઇન, પગના પંજાની ઉપરનો ભાગ અને હાથની પીઠ. હોઠ માટે SPF વાળો લિપ બામ વાપરો.

સન બ્લોક SPF 50 કેવી રીતે વાપરવું: સરળ દૈનિક રૂટીન

સવારે

1. હળવા ફેસ વૉશથી ચહેરો સાફ કરો.

2. તમે વાપરતા હો તે કોઈ પણ સીરમ (જેમ કે vitamin C) લગાવો અને તેને શોષાવા દો.

3. ત્વચાને જરૂર હોય તો મોઇશ્ચરાઇઝ કરો. તૈલી ત્વચા હાઇડ્રેટિંગ જેલ સનસ્ક્રીન સાથે ઘણી વાર આ સ્ટેપ છોડી શકે છે.

4. સ્કિનકેર રૂટીનમાં સનસ્ક્રીન છેલ્લે લગાવો, બે-આંગળીના પ્રમાણમાં. સરખી રીતે ફેલાવો, પછી આંખોની આસપાસ હળવેથી થપથપાવો.

5. મેકઅપ કરતા પહેલાં થોડી મિનિટ રાહ જુઓ, જેથી પડ બેસી જાય.

જો તમે રૂટીન ટુકડે ટુકડે બનાવવા ન માંગતા હો, તો તૈયાર વિકલ્પ છે WOW Skin Science Sun Care Kit with Aqua-Beem SPF 50 Sunscreen, જેમાં સન કેરની જરૂરી વસ્તુઓ સાથે મળે છે.

દિવસ દરમિયાન

• બહાર હો ત્યારે દર બે થી ત્રણ કલાકે ફરી લગાવો

• તરવા, ખૂબ પરસેવો થવા કે ટુવાલથી લૂછ્યા પછી તરત ફરી લગાવો, પ્રોડક્ટ વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ હોય તો પણ

• મેકઅપ ઉપર: સનસ્ક્રીન સ્પ્રે, સ્ટિક કે SPF પાવડર વાપરો, અથવા સ્પંજથી લોશનનું પાતળું પડ દબાવીને લગાવો

સાંજે

• સનસ્ક્રીન બરાબર દૂર કરો, ખાસ કરીને વોટર-રેઝિસ્ટન્ટ કે લાંબો સમય ટકતી ફોર્મ્યુલા. ઘણા લોકો માટે ક્લીન્ઝિંગ ઓઇલ કે બામ પછી રોજનો ફેસ વૉશ સારું કામ કરે છે.

• પછી તમારું નાઇટ રૂટીન કરો. રાત્રે સ્વચ્છ ત્વચા છિદ્રો બંધ થતા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

ભારતમાં સૂર્ય સુરક્ષાની સામાન્ય ભૂલો

• વાદળછાયા કે ચોમાસાના દિવસે છોડી દેવું. UV કિરણો વાદળોમાંથી પસાર થાય છે, એટલે સુરક્ષા ત્યારે પણ જોઈએ.

• ઘરની અંદર હો એટલે સલામત એમ માનવું. UVA બારીમાંથી પસાર થાય છે. જો તમે બારી પાસે બેસતા હો કે ઘણું ડ્રાઇવિંગ કરતા હો, તો સવારે લગાવો.

• ફક્ત મેકઅપના SPF પર આધાર રાખવો. લેબલ પર લખેલી સુરક્ષા મેળવવા ફાઉન્ડેશનનું જાડું પડ જોઈએ.

• એક વાર લગાવીને ભૂલી જવું. પરસેવો, તેલ અને ચહેરા પર હાથ અડવાથી સનસ્ક્રીન ઘસાઈ જાય છે.

• શરીર ચૂકી જવું. હાથ, ગરદન અને પગ પણ ટેન થાય છે, ખાસ કરીને ટુ-વ્હીલર પર અવરજવર કરતાં.

• જૂની ટ્યુબ વાપરવી. ફિલ્ટર સમય જતાં નબળા પડે છે, ખાસ કરીને ગરમ કાર કે બેગમાં રાખ્યું હોય તો.

સનસ્ક્રીન બીજી ટેવો સાથે શ્રેષ્ઠ કામ કરે છે: પહોળી કિનારીવાળી ટોપી કે કેપ, UV સુરક્ષાવાળા ચશ્મા, લાંબી મુસાફરીમાં દુપટ્ટો કે સ્ટોલ, અને સૂર્ય સૌથી તેજ હોય ત્યારે, લગભગ મોડી સવારથી બપોર સુધી, છાંયડો શોધવો.

સનસ્ક્રીન સાથે કોને વધુ કાળજી જોઈએ

• છ મહિનાથી નાના બાળકો: તેમને સીધા તડકાથી દૂર રાખો અને કોઈ પણ સનસ્ક્રીન વાપરતા પહેલાં બાળરોગ નિષ્ણાતને પૂછો.

• બાળકો: બાળકો માટેની હળવી, સુગંધ વગરની ફોર્મ્યુલા પસંદ કરો અને બહાર રમતી વખતે વારંવાર ફરી લગાવો.

• ગર્ભવતી કે સ્તનપાન કરાવતી મહિલાઓ: ઘણી મહિલાઓ મિનરલ ફિલ્ટર પસંદ કરે છે; ખાતરી ન હોય તો ડૉક્ટરને પૂછો.

• અમુક દવાઓ કે ત્વચા સારવાર લેતા લોકો: retinoids અને કેમિકલ પીલ જેવી કેટલીક દવાઓ અને સારવાર ત્વચાને તડકા પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવી શકે છે. તમારા ડૉક્ટર કે ડર્મેટોલોજિસ્ટની સલાહ માનો.

• melasma, vitiligo કે પ્રકાશ-સંવેદનશીલતા જેવી ત્વચાની સ્થિતિ ધરાવતા કોઈ પણ: વ્યક્તિગત માર્ગદર્શન માટે ડર્મેટોલોજિસ્ટ સાથે વાત કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

શું SPF 50, SPF 30 કરતાં સારું છે?

SPF 50 SPF 30 કરતાં થોડું વધુ UVB રક્ષણ આપે છે, ઘણું વધારે નહીં. જો બરાબર લગાવો તો રોજના ટૂંકા સમયના તડકા માટે SPF 30 ચાલે. લાંબા સમય બહાર રહેવા, ઊંચાઈવાળા સ્થળોની મુસાફરી, દરિયાકિનારા અને ઉનાળાના તેજ તડકા માટે SPF 50 સારી પસંદગી છે. બંને કિસ્સામાં, નંબરના વધારા કરતાં કેટલું લગાવો છો અને ફરી લગાવો છો કે નહીં તે વધુ મહત્વનું છે.

શું હું રોજ સન બ્લોક SPF 50 વાપરી શકું?

હા. સારી રીતે બનાવેલું બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ SPF 50 મોટા ભાગની ત્વચા માટે રોજ વાપરવા માટે બનેલું છે. જો બળતરા કે ખીલ થાય તો વધુ હળવી ફોર્મ્યુલા પર જાઓ, અને ચાલુ રહે તો ડર્મેટોલોજિસ્ટની સલાહ લો.

શું સનસ્ક્રીન ટેન દૂર કરે છે?

સનસ્ક્રીન હાલનું ટેન દૂર કરતું નથી. તે ત્વચાને વધુ UV એક્સપોઝરથી બચાવે છે, જેથી નવું ટેનિંગ ઘટે અને સમય જતાં તમારો કુદરતી ટોન દેખાય. હળવું એક્સફોલિએશન અને નિયમિત રૂટીન ત્વચાને વધુ ચમકદાર દેખાડવામાં મદદ કરે છે.

જો હું ઘરની અંદર રહું તો પણ સનસ્ક્રીન જોઈએ?

જો તમે બારી પાસે બેસતા હો, કારમાં મુસાફરી કરતા હો કે કાચ પાસે તેજ ઇન્ડોર લાઇટ નીચે સમય વિતાવતા હો, તો UVA તમારી ત્વચા સુધી પહોંચી શકે છે. સંપૂર્ણ ઘરની અંદરના દિવસે સામાન્ય રીતે સવારે એક વાર લગાવવું પૂરતું છે.

તૈલી ત્વચા માટે શ્રેષ્ઠ સન બ્લોક SPF 50 કયું?

જેલ, એક્વા કે ફ્લુઇડ ટેક્સચરમાં PA+++ કે તેથી વધુવાળું બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ SPF 50 શોધો, જેના પર non-comedogenic લખેલું હોય. ભેજવાળા હવામાનમાં મેટ ફિનિશ મદદરૂપ થાય છે.

સારાંશ

ભારતીય હવામાન માટે સન બ્લોક SPF 50 રોજનું મજબૂત રક્ષણ છે, પણ લેબલ તો માત્ર શરૂઆત છે. SPF 50 સાથે PA+++ કે PA++++ જોડો, તમારી ત્વચાને ગમે તેવું ટેક્સચર પસંદ કરો, બે-આંગળીના પ્રમાણમાં લગાવો અને બહાર હો ત્યારે દર બે થી ત્રણ કલાકે ફરી લગાવો. તેને છાંયડો, ટોપી અને ચશ્મા સાથે જોડો, અને ત્વચાની કોઈ સમસ્યા હોય તો ડર્મેટોલોજિસ્ટની સલાહ લો.